Nag?a ?mier? bliskiej osoby - skutki w psychice

Kiedy? musz? odej??. Podobnie zreszt? jak i my sami. Czy to nasi odlegli znajomi, z którymi ??cz? nas sporadyczne kontakty, czy te? najbli?si, którzy s? dla nas najcenniejszymi osobami na ?wiecie. Teoretycznie ka?dy jest tego ?wiadom, w praktyce jednak, kiedy ju? przychodzi „ten” moment, bardzo ci??ko si? z nim pogodzi?, zw?aszcza je?li dotyczy to osób, z którymi ??czy nas najsilniejsza wi?? emocjonalna.

Ze strat? pogodzi? si? o wiele ?atwiej, je?li bliska nam osoba nie odesz?a w sposób „natychmiastowy”- wiedzieli?my, ?e ze wzgl?du na staro?? i chorob? bliski „ga?nie” i nied?ugo b?dzie musia? odej?? od nas. Pozwala to w jaki? sposób pogodzi? si? z tym, co nieuniknione. Sytuacja wygl?da jednak odmiennie, gdy ?mier? nast?pi?a w sposób nag?y i niespodziewany. W psychologii wyró?niamy w takich przypadkach (czyli nag?ego i szokuj?cego zdarzenia) wyst?powanie tak zwanego zespo?u stresu pourazowego(zwanego PTSD).

Objawy PTSD - zagadnienia ogólne

Generalnie rzecz ujmuj?c, osoby które dozna?y pewnego szokuj?cego zdarzenia wykazuj? reakcje charakterystyczne dla szoku psychicznego - a wi?c dezorganizacj? i chaos. Objawy mog? si? znacz?co ró?ni?, w zale?no?ci od stopnia zaskoczenia, rodzaju i nasilenia przera?aj?cego do?wiadczenia oraz ca?okszta?tu psychicznej kondycji danego cz?owieka. Mo?na wyró?ni? 5 „g?ównych” objawów PTSD. Jednym z nich jest prze?ywanie wci?? na nowo zdarzenia, które pozostawi?o g??bok? traum?. Mo?e to przybra? kilka postaci. Mog? to by? powtarzaj?ce si? sny(wywo?uj?ce przygn?bienie), b?d? poczucie g??bokiego cierpienia w momencie zetkni?cia si? z wewn?trznymi b?d? zewn?trznymi sygna?ami, które w jaki? sposób przypominaj? b?d? symbolizuj? dowolny aspekt dramatycznego wydarzenia z przesz?o?ci. Zdarzaj? si? tak?e uporczywie powracaj?ce (a niechciane) wspomnienia, a tak?e dzia?anie i odczuwanie bod?ców, tak jakby przesz?e zdarzenie nast?powa?o wci?? na nowo (czemu mog? towarzyszy? ró?norakie z?udzenia b?d? halucynacje)
Drugim z „g?ównych” objawów jest uporczywe unikanie wszelkich bod?ców zwi?zanych z urazem. Zarówno poprzez unikanie my?li, uczu? b?d? rozmów wi???cych si? z nim, jak równie? unikaniem pewnych dzia?a?, miejsc b?d? osób które s? „kojarzone”.Niestety, mog? przy tym wyst?pi? pewne apatyczne symptomy, jak ograniczanie uczu?, brak oczekiwa? zwi?zanych z przysz?o?ci? b?d? po prostu uczucie zoboj?tnienia.

Mo?na si? spotka? równie? z ustawicznymi objawami pobudzenia, b?d? wprost przeciwnie, odczuciem depresji (rzecz jasna niekoniecznie nale?y przeciwstawia? sobie oba te zjawiska, mo?na by? bowiem zarówno osob? nadpobudliw?, jak i wpadaj?c? ?atwo w nastrój depresyjny). Z pobudzeniem wi??? si? takie symptomy jak przewlek?e napi?cie i dra?liwo??, którym towarzyszy bezsenno?? czy te? niemo?no?? znoszenia ha?asu. Ostatnim z pi?ciu „g?ównych objawów” jest odczucie os?abienia zdolno?ci koncentracji i pami?ci.

Je?li objawy wyst?puj? w ci?gu najbli?szych sze?ciu miesi?cy od traumatycznego zdarzenia, wówczas mówimy o ostrej reakcji PTSD. W przypadku opó?nionej reakcji objawy wyst?puj? pó?niej ni? 6 miesi?cy po zdarzeniu. Drugi z opisanych przypadków jest trudniejszy do rozpoznania, ponadto budzi on w?tpliwo?? w?ród cz??ci psychologów, czy mo?na go w ogóle zaliczy? do zespo?u stresu pourazowego.

?mier? bliskiej osoby

Niestety, oko?o jednej trzeciej wszystkich zanotowanych przypadków wyst?pienia syndromu PTSD spowodowanych jest nag?? i niespodziewan? ?mierci? ukochanej osoby. Zazwyczaj pierwsz? reakcj? w takich przypadkach jest uczucie niedowierzania. Z czasem, gdy osoba któr? dotkn??a strata zaczyna sobie u?wiadamia? znaczenie ?mierci bliskiej osoby, niedowierzanie przeradza si? w uczucie wszechogarniaj?cego ?alu, rozpaczy i smutku na osob?, która odesz?a (cho? mo?e to si? równie? wi?za? z uczuciem gniewu-mo?e to wyst?pi? w niektórych przypadkach, kiedy to bliski pope?ni? samobójstwo-mo?e wtedy doj?? do powstania pewnych „obwiniaj?cych” my?li, typu „dlaczego nic mi nie powiedzia?e?” itd).

Odczuwanie ?alu po stracie bliskiej osoby jest typow? reakcj?, która po okresie ?a?oby pozwala na powrót do zwyczajnego toku ?ycia, ale ju? bez osoby, która nam do tej pory w nim towarzyszy?a. W niektórych przypadkach mo?e jednak nie doj?? do przechodzenia przez typow? faz? smutku. Jedn? z przyczyn takiego stanu rzeczy mo?e by? sama osobowo?? (na przyk?ad cechuj?ca si? tak zwanym „obronnym” stylem radzenia sobie). Mo?e to równie? by? spowodowane nadzwyczajn? sytuacj?-wszak inna jest reakcja na wie?? o utoni?cie cz?onka rodziny, który sp?dza? swój urlop nad morzem, odmienna za? w przypadku, gdy kto? dowiaduje si? o ?mierci bliskiej osoby w wyniku zamachu terrorystycznego. S? równie? przypadki, które mog? wywo?a? silny wstrz?s nawet u osób z siln? psychik?-mo?na do nich zaliczy? chocia?by tak zwany zespó? nag?ego zgonu niemowl?t (SIDS). Polega on na nag?ej ?mierci zdrowego niemowl?cia, czasami poprzedzony zaledwie lekk? infekcj?. Zazwyczaj dotyka on niemowl?t od 2 do 4 miesi?ca ?ycia, w szczególno?ci ch?opców. Tego typu zdarzenia nosz? szczególne znamiona ryzyka wyst?pienia ostrego wstrz?su psychicznego.

Czasami, w przypadku niezwykle odpornej na czynniki stresogenne osobowo?ci, mo?na odnotowa? zachowanie wr?cz stoickiego spokoju i np. zajmowania si? dalej sprawami rodzinnymi-nie nale?y tego odbiera? w sposób naganny, gdy? niekoniecznie oznacza to, ?e kto? nie przej?? si? losami bliskiej osoby. Zdarzaj? si? równie? przypadki ca?kowicie odmienne-w momencie gdy ulega zako?czeniu „faza bólu”, pojawia si? nadmierna, przed?u?aj?ca si? depresja. Typowy przypadek fazy ?alu trwa oko?o roku. Mog? mu towarzyszy? pewne niekorzystne zmiany zdrowotne, takie jak zmiana nawyków od?ywania czy te? podwy?szone ci?nienie. Czasami mog? pojawia? si? nawet my?li samobójcze.

Niestety, w przypadku nag?ej b?d? przedwczesnej ?mierci wyst?puje na ogó? przed?u?aj?cy si? i obfituj?cy w ró?ne powik?ania stan ?a?oby. Szczególna podatno?? wyst?puje w przypadku osób maj?cych w przesz?o?ci ró?nego rodzaju problemy emocjonalne, jak równie? je?li kto? odczuwa? w przesz?o?? wrogo?? b?d? siln? niech?? do osoby zmar?ej. Po dowiedzeniu si? o zgonie mo?e owa niech?? przerodzi? si? w poczucie winy.

Indywidualny problem

Trzeba powiedzie?, ?e ka?dy przypadek szoku czy te? depresji spowodowanej nag?? ?mierci? bliskiej osoby jest w mniejszym b?d? wi?kszym stopniu czym? indywidualnym, tote? ci??ko jest znale?? jednolit? „recept?” na wszystkie przypadki, kiedy to wyst?puje przed?u?ony stan ?a?oby. Na pewno wskazana jest delikatno?? i dyskrecja. Nieszablonowe podej?cie do drugiego cz?owieka jest zawsze czym? trudnym, ale potrafi by? bardzo po?ytecznym i pouczaj?cym do?wiadczeniem.

 

 

Potrzebujesz pomocy w organizacji pogrzebu bliskiego? Kliknij tu.


Masz dodatkowe pytania?
Skontaktuj si? z naszymi specjalistami, udzielamy darmowych porad.
Napisz: pomoc@mementis.pl lub zadzwo?: 801 009 507
Infolinia czynna ca?? dob?.

Koszt po??czenia 36gr brutto/min.

Dla komórek i tel. z zagranicy:  +48 538 449 984
Koszt po??czenia zgodnie ze stawkami operatora.




Bibliografia:

R.C. Carson, J.N.Butcher, S.Mineka, „Psychologia zaburze?”, GWO, Gda?sk  1997
http://viggo.pl/zdrowie-dziecka/art/nagla-smierc-lozeczkowa/


Marcin K?dzior


Komentarze